Làm cách nào để người lao động có thể mua nhà ở xã hội

Ngoài mở rộng nhóm đối tượng có thể mua nhà xã hội, giảm lãi suất được xem là một giải pháp để người có “thu nhập thấp” mua được nhà nhưng không rơi vào tính trạng không trả nổi nợ vay.

Nhà ở xã hội được xem là giải pháp duy nhất giúp người lao động thu nhập thấp có nơi an cư lạc nghiệp. Chính phủ gần đây cũng đặc biệt chú trọng vấn đề này với đề án xây dựng hơn 1 triệu căn nhà ở xã hội cùng nhiều chính sách khác về vốn vay ưu đãi. Tuy nhiên, bản thân các bên thụ hưởng đang nhìn nhận, điều kiện được mua, lãi suất ưu đãi vẫn chưa phù hợp thực tế, rất khó tiếp cận.

Khó khăn khi mua nhà ở xã hội

Theo khảo sát của Ban Nghiên cứu Phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) và VnExpress trên 8.343 người lao động, 39% người được hỏi nói điều kiện để mua nhà ở xã hội là rào cản lớn nhất.

Kháo sát những khó khăn khi mua nhà ở xã hội

Ví dụ, người mua “chưa có nhà thuộc sở hữu của mình” mới được mua, điều này rất khó đối với người lao động có nhà ở quê, đặc biệt là vùng sâu vùng xa, kinh tế không phát triển nên mới tìm đến Thành phố để lập nghiệp.

Thêm nữa, điều kiện mua nhà phải là “người có thu nhập thấp”, để được định danh này, thì trong gia đình phải có người không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, tức là thu nhập 1 tháng không quá 11 triệu đồng. Tuy nhiên, ở các thành phố lớn, với chi phí sinh hoạt cao, thì tiêu chí này bị cho là không còn phù hợp.

Khi đủ điều kiện để mua, thì lãi suất vay là điều “cản trở” tiếp theo, đối với người có thu nhập thấp thì đây thật sự là một gánh nặng.

Gói 120.000 tỷ với lãi suất vay ưu đãi 8,2% cho người mua nhà xã hội là một ví dụ. Hai tháng sau khi triển khai, Ngân hàng Nhà nước cho biết, gói này chưa phát sinh dư nợ, tức chưa có người dân nào sử dụng quyền lợi được vay ưu đãi. Ngoài lý do nguồn cung nhà ở xã hội khan hiếm, một bất cập được đặt ra là người đủ điều kiện mua gần như không có khả năng chi trả.

Theo khảo sát của các hiệp hội doanh nghiệp tại các thành phố đông lao động như TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai, giá nhà khoảng 20-30 triệu đồng một m2, một căn hộ 39 m2 sẽ có giá 900 triệu đồng. Giả định người lao động thu nhập thấp (11 triệu đồng một tháng theo quy định được mua nhà) sau khi trả 20% phần tiền ban đầu, được vay 720 triệu đồng thuộc gói 120.000 tỷ lãi suất 8,2% trong 20 năm, hàng tháng họ sẽ phải trả cả gốc lẫn lãi hơn 6 triệu đồng – hơn một nửa thu nhập. Như vậy, với mức này, người lao động đủ điều kiện mua nhưng không có khả năng trả nợ.

Ngay cả với mức lãi suất ưu đãi 4,8% tại Ngân hàng Chính sách xã hội cũng quá sức với nhiều người lao động. Với mức lãi suất này cho khoản vay 720 triệu đồng trong 20 năm, mỗi tháng người mua phải trả cả gốc lẫn lãi 4,75 triệu đồng. Mức này có vẻ phù hợp với người lao động có thu nhập 11 triệu đồng một tháng nhưng không có người phụ thuộc trong toàn bộ quá trình trả nợ.

Để giúp người dân có nhà, các đề xuất hiện nay tập trung giải quyết một số điểm nghẽn

Tập trung giải quyết một số khó khăn khi mua nhà ở xã hội
Tập trung giải quyết một số khó khăn khi mua nhà ở xã hội

Thứ nhất là nhóm vấn đề về cải thiện quy trình, hồ sơ, điều kiện cho vay mua nhà vì đây là những rào cản lớn nhất đang được người lao động phản ánh. Đồng thời tìm cách sàng lọc người mua, thuê để tránh tình trạng người giàu nhờ đứng tên rồi tìm cách trục lợi.

Ví dụ, để đảm bảo minh bạch, công bằng trong mua nhà ở xã hội, theo ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục quản lý nhà (Bộ Xây dựng), cơ quan này đang xây dựng cổng thông tin về đối tượng đủ điều kiện được mua nhà. Sau khi xác định được đối tượng đủ điều kiện mua, các địa phương sẽ đăng tải danh sách này.

Theo ông, khi thực hiện Chính phủ điện tử, tích hợp căn cước công dân, các thông tin về đối tượng mua sẽ rõ ràng trên cổng.”Mỗi người chỉ được thụ hưởng chính sách một lần, nếu đã mua rồi thì sẽ không được mua nữa”, ông cho biết

Thứ hai là vấn đề lãi suất. Ban IV kiến nghị Thủ tướng mở rộng đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân thành cho “người lao động thuộc diện thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp“; đồng thời giảm mạnh lãi suất cho vay và áp dụng cho mọi đối tượng lao động mua nhà trong chương trình. Hiện chỉ có người thuộc “đối tượng chính sách xã hội” mới được tiếp cận vay với lãi suất thấp tại các Ngân hàng chính sách xã hội, còn công nhân đang vay với lãi suất thông thường của ngân hàng thương mại.

Nhiều lao động được khảo sát cho rằng, nhà nên có diện tích nhỏ 40-50 m5 một căn hộ, giá cả dưới 15 triệu đồng một m2, lãi suất không quá 5% một năm, ổn định trong 15 năm.

Thứ ba, liên quan đến nguồn cung nhà, chuyên gia cho rằng phải tìm cách tăng được số dự án nhà ở xã hội. Bởi chỉ khi có nguồn cung đáp ứng tương đối đầy đủ nhu cầu thực tế, các vấn đề tiêu cực như cò mồi, thổi giá, tiền chênh trong phân phối nhà mới có thể giảm xuống. Hiện nguồn cung nhà ở xã hội vẫn rất nhỏ giọt do doanh nghiệp không mặn mà vì thủ tục đầu tư phức tạp, cơ chế hỗ trợ chưa hiệu quả trong khi lợi nhuận có khi chỉ bằng 10% so với nhà ở thương mại.

Nhiều ý kiến cũng đề xuất, cơ quan chức năng nghiên cứu, đánh giá nhu cầu nhà xã hội theo từng địa phương, ưu tiên những nơi tập trung đông lao động để phân bổ chỉ tiêu phát triển dự án hợp lý đi kèm với các cơ chế, chính sách đặc thù nếu cần. Ví dụ, với bảng giá đất, chi phí xây dựng hiện nay, các dự án nhà tại các thành phố lớn nhưng tập trung đông lao động như TP HCM, Bình Dương, Đồng Nai, sẽ gặp nhiều thách thức vì tổng chi phí đầu vào cao.

Nhà ở xã hội đang thiếu nguồn cung
Nhà ở xã hội đang thiếu nguồn cung

Ngoài ra, Chính phủ có thể cùng với doanh nghiệp hỗ trợ người dân mua nhà. Bởi bên cạnh xác nhận thu nhập, doanh nghiệp cũng có thể thay người lao động trả tiền gốc và lãi hàng tháng tương tự cách đóng bảo hiểm xã hội hiện nay. Một số doanh nghiệp còn có thể bổ sung thêm cơ chế “hỗ trợ một phần tiền” để thực hành chính sách chăm lo đời sống cán bộ nhân viên, giữ chân người lao động.

Xem thêm

Nhà ở xã hội là gì và tiêu chuẩn chất lượng về nhà ở xã hội

Nguồn: Báo VnExpress

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *